Stay Hungry, Stay Foolish

Apple'ın ve Pixar Animasyon Stüdyolarının kurucusu Steve Jobs'ın 2005 yılında Stanford Üniversitesi'nin mezuniyet töreninde yaptığı çok ünlü bir konuşmanın tam metnini aşağıda veriyorum. Konuşmanın görüntülerini izlemek içinse şu adresi kullanabilirsiniz : http://www.dailymotion.com/video/x1fdeu_steve-jobs-stay-hungry-stay-foolish_business

Bu metni yakın arkadaşlarıma daha önce gödermiş ve dikkatle okumalarını istemiştim, tekrar aklıma gelmesinin sebebi bundan birkaç hafta önce yurtdışındayken birçok ekonomi gazetesinde aynı anda Steve Jobs hakkında haberleri okumam. Iphone 3G'nin lansman toplantısında Jobs'ın fiziksel görünümü (ciddi bir kilo kaybı ve fiziksel çöküş gözleniyor resimlerinde gerçekten de) birçok yatırımcıyı endişelendirmiş ve onun (Allah gecinden versin diyelim) olası bir vefatında(sanki olmama ihtimali var da) Apple'ın ciddi sorunlar yaşamasının kaçınılmaz olduğunun dile getirilmiş. Bu tip lider-sembol isimler başarılı iş modelleri için kritik önem taşırlar, dikkat edilirse bu tarz kurucu patronlar karizmatik bir kişiliğe de sahiplerse gerek kendi egoları nedeniyle, gerekse bir pazarlama taktiğiyle ön plana çıkarlar (Türkiye'de Sakıp Sabancı bunun en başarılı örneğidir).

Metne geri dönecek olursak özellikle, noktaları geriye dönük birleştirmek ve aç kalmak/budala kalmak ile ilgili öğütlerin üzerine iyice düşünmek gerekiyor. Zaman ayırın, okuyun, düşünün...

"I am honored to be with you today at your commencement from one of the finest universities in the world. I never graduated from college. Truth be told, this is the closest I've ever gotten to a college graduation. Today I want to tell you three stories from my life. That's it. No big deal. Just three stories.

The first story is about connecting the dots.

I dropped out of Reed College after the first 6 months, but then stayed around as a drop-in for another 18 months or so before I really quit. So why did I drop out?

It started before I was born. My biological mother was a young, unwed college graduate student, and she decided to put me up for adoption. She felt very strongly that I should be adopted by college graduates, so everything was all set for me to be adopted at birth by a lawyer and his wife. Except that when I popped out they decided at the last minute that they really wanted a girl. So my parents, who were on a waiting list, got a call in the middle of the night asking: "We have an unexpected baby boy; do you want him?" They said: "Of course." My biological mother later found out that my mother had never graduated from college and that my father had never graduated from high school. She refused to sign the final adoption papers. She only relented a few months later when my parents promised that I would someday go to college.

And 17 years later I did go to college. But I naively chose a college that was almost as expensive as Stanford, and all of my working-class parents' savings were being spent on my college tuition. After six months, I couldn't see the value in it. I had no idea what I wanted to do with my life and no idea how college was going to help me figure it out. And here I was spending all of the money my parents had saved their entire life. So I decided to drop out and trust that it would all work out OK. It was pretty scary at the time, but looking back it was one of the best decisions I ever made. The minute I dropped out I could stop taking the required classes that didn't interest me, and begin dropping in on the ones that looked interesting.

It wasn't all romantic. I didn't have a dorm room, so I slept on the floor in friends' rooms, I returned coke bottles for the 5¢ deposits to buy food with, and I would walk the 7 miles across town every Sunday night to get one good meal a week at the Hare Krishna temple. I loved it. And much of what I stumbled into by following my curiosity and intuition turned out to be priceless later on. Let me give you one example:

Reed College at that time offered perhaps the best calligraphy instruction in the country. Throughout the campus every poster, every label on every drawer, was beautifully hand calligraphed. Because I had dropped out and didn't have to take the normal classes, I decided to take a calligraphy class to learn how to do this. I learned about serif and san serif typefaces, about varying the amount of space between different letter combinations, about what makes great typography great. It was beautiful, historical, artistically subtle in a way that science can't capture, and I found it fascinating.

None of this had even a hope of any practical application in my life. But ten years later, when we were designing the first Macintosh computer, it all came back to me. And we designed it all into the Mac. It was the first computer with beautiful typography. If I had never dropped in on that single course in college, the Mac would have never had multiple typefaces or proportionally spaced fonts. And since Windows just copied the Mac, its likely that no personal computer would have them. If I had never dropped out, I would have never dropped in on this calligraphy class, and personal computers might not have the wonderful typography that they do. Of course it was impossible to connect the dots looking forward when I was in college. But it was very, very clear looking backwards ten years later.

Again, you can't connect the dots looking forward; you can only connect them looking backwards. So you have to trust that the dots will somehow connect in your future. You have to trust in something — your gut, destiny, life, karma, whatever. This approach has never let me down, and it has made all the difference in my life.

My second story is about love and loss.

I was lucky — I found what I loved to do early in life. Woz and I started Apple in my parents garage when I was 20. We worked hard, and in 10 years Apple had grown from just the two of us in a garage into a $2 billion company with over 4000 employees. We had just released our finest creation — the Macintosh — a year earlier, and I had just turned 30. And then I got fired. How can you get fired from a company you started? Well, as Apple grew we hired someone who I thought was very talented to run the company with me, and for the first year or so things went well. But then our visions of the future began to diverge and eventually we had a falling out. When we did, our Board of Directors sided with him. So at 30 I was out. And very publicly out. What had been the focus of my entire adult life was gone, and it was devastating.

I really didn't know what to do for a few months. I felt that I had let the previous generation of entrepreneurs down - that I had dropped the baton as it was being passed to me. I met with David Packard and Bob Noyce and tried to apologize for screwing up so badly. I was a very public failure, and I even thought about running away from the valley. But something slowly began to dawn on me — I still loved what I did. The turn of events at Apple had not changed that one bit. I had been rejected, but I was still in love. And so I decided to start over.

I didn't see it then, but it turned out that getting fired from Apple was the best thing that could have ever happened to me. The heaviness of being successful was replaced by the lightness of being a beginner again, less sure about everything. It freed me to enter one of the most creative periods of my life.

During the next five years, I started a company named NeXT, another company named Pixar, and fell in love with an amazing woman who would become my wife. Pixar went on to create the worlds first computer animated feature film, Toy Story, and is now the most successful animation studio in the world. In a remarkable turn of events, Apple bought NeXT, I returned to Apple, and the technology we developed at NeXT is at the heart of Apple's current renaissance. And Laurene and I have a wonderful family together.

I'm pretty sure none of this would have happened if I hadn't been fired from Apple. It was awful tasting medicine, but I guess the patient needed it. Sometimes life hits you in the head with a brick. Don't lose faith. I'm convinced that the only thing that kept me going was that I loved what I did. You've got to find what you love. And that is as true for your work as it is for your lovers. Your work is going to fill a large part of your life, and the only way to be truly satisfied is to do what you believe is great work. And the only way to do great work is to love what you do. If you haven't found it yet, keep looking. Don't settle. As with all matters of the heart, you'll know when you find it. And, like any great relationship, it just gets better and better as the years roll on. So keep looking until you find it. Don't settle.

My third story is about death.

When I was 17, I read a quote that went something like: "If you live each day as if it was your last, someday you'll most certainly be right." It made an impression on me, and since then, for the past 33 years, I have looked in the mirror every morning and asked myself: "If today were the last day of my life, would I want to do what I am about to do today?" And whenever the answer has been "No" for too many days in a row, I know I need to change something.

Remembering that I'll be dead soon is the most important tool I've ever encountered to help me make the big choices in life. Because almost everything — all external expectations, all pride, all fear of embarrassment or failure - these things just fall away in the face of death, leaving only what is truly important. Remembering that you are going to die is the best way I know to avoid the trap of thinking you have something to lose. You are already naked. There is no reason not to follow your heart.

About a year ago I was diagnosed with cancer. I had a scan at 7:30 in the morning, and it clearly showed a tumor on my pancreas. I didn't even know what a pancreas was. The doctors told me this was almost certainly a type of cancer that is incurable, and that I should expect to live no longer than three to six months. My doctor advised me to go home and get my affairs in order, which is doctor's code for prepare to die. It means to try to tell your kids everything you thought you'd have the next 10 years to tell them in just a few months. It means to make sure everything is buttoned up so that it will be as easy as possible for your family. It means to say your goodbyes.

I lived with that diagnosis all day. Later that evening I had a biopsy, where they stuck an endoscope down my throat, through my stomach and into my intestines, put a needle into my pancreas and got a few cells from the tumor. I was sedated, but my wife, who was there, told me that when they viewed the cells under a microscope the doctors started crying because it turned out to be a very rare form of pancreatic cancer that is curable with surgery. I had the surgery and I'm fine now.

This was the closest I've been to facing death, and I hope its the closest I get for a few more decades. Having lived through it, I can now say this to you with a bit more certainty than when death was a useful but purely intellectual concept:

No one wants to die. Even people who want to go to heaven don't want to die to get there. And yet death is the destination we all share. No one has ever escaped it. And that is as it should be, because Death is very likely the single best invention of Life. It is Life's change agent. It clears out the old to make way for the new. Right now the new is you, but someday not too long from now, you will gradually become the old and be cleared away. Sorry to be so dramatic, but it is quite true.

Your time is limited, so don't waste it living someone else's life. Don't be trapped by dogma — which is living with the results of other people's thinking. Don't let the noise of others' opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.

When I was young, there was an amazing publication called The Whole Earth Catalog, which was one of the bibles of my generation. It was created by a fellow named Stewart Brand not far from here in Menlo Park, and he brought it to life with his poetic touch. This was in the late 1960's, before personal computers and desktop publishing, so it was all made with typewriters, scissors, and polaroid cameras. It was sort of like Google in paperback form, 35 years before Google came along: it was idealistic, and overflowing with neat tools and great notions.

Stewart and his team put out several issues of The Whole Earth Catalog, and then when it had run its course, they put out a final issue. It was the mid-1970s, and I was your age. On the back cover of their final issue was a photograph of an early morning country road, the kind you might find yourself hitchhiking on if you were so adventurous. Beneath it were the words: "Stay Hungry. Stay Foolish." It was their farewell message as they signed off. Stay Hungry. Stay Foolish. And I have always wished that for myself. And now, as you graduate to begin anew, I wish that for you.

Stay Hungry. Stay Foolish.

Thank you all very much."

Biz teşekkür ederiz, ağzına sağlık...

Cameo ve MacGuffin

Bugün sinema terminolojisinde yer alan iki terim hakkında biraz bilgi vermek istiyorum.

Bunlardan ilki, "cameo". Cameo kısaca, bir sanat eserinde (ki çoğunlukla sinema veya televizyon eserleri olsa da, edebi eserler veya video oyunlarında da görülebilir) ünlü bir kişinin kısa bir rolde arz-ı endam etmesidir. Bu görünüm yoldan geçen birisi olarak da olabilir, kısa bir rol de. Genelde yönetmenlerin cameoları ünlüdür, bir çok yönetmen kendi yönettikleri filmlerde kısa da olsa görünmek isterler. En bilineni hepimizin bildiği gibi Alfred Hitchcock'tur. Hitchcock yönettiği filmlerin çoğunda en azından bir sahnede görünmek suretiyle bu terimin ve hareketin ünlü olmasında çok etkin bir rol oynamıştır. Filmin tamamı bir kurtarma botunda geçen "Lifeboat" filminde (bildiğim kadarıyla bir film için kullanılan en küçük set rekoru bu filmdedir) bile bir gazete reklamında görünerek imzasından taviz vermemiştir. Benim en sevdiğim cameosu ise "To Catch a Thief"tekidir; Cary Grant polislerden zorla kaçıp bir otobüse kendini atar ve en arka sıraya oturur, kamera geriye doğru çekilerek açıyı arttırır ve Grant'in yanındaki yolcu olarak Hitchcock'u görürüz, Grant hiç de neden yokken dönüp garip bir şekilde Hitchcock'a bakar. (Aklıma Mustafa Altıoklar'ın İstanbul Kanatlarımın Altında filmindeki cameosu geldi birden, hayatımda gördüğüm en saçma ve gereksiz sahnelerden birisidir, hatırladıkça tüylerim diken diken oluyor; kafamdan silmeye çalıştığım için çok da nethatırlamıyorum ama artık kahramanlardan birisi gece yolda yürürken yaşlı bir adam görüyor, aaa Mustafa Altıoklar, ne arıyorsun amca gibisinden bir soru soruyor ona, o da ışığı mı arıyorum ne diyor; dam üstünde saksağan vur beline kazmayı anlayacağınız)

Cameolar sadece amaçsız görünme şeklinde değil, kısa bir rolde de olabilir. Alakasız bir rol de olabilir, filmde çok kritik bir görevi üstlenen karizmatik bir rol de. Bazen ünlü figürleri kendilerini canlandırırken görürürüz (sportif veya politik karakterler), bazen gerçek hikayeden uyarlamalarda olayın gerçek kahramanını filmde bir rolde görürüz. En ilginç cameolar bence yeniden çevrim filmlerde, o filmin orjinalinde oynayan oyuncuların bir şekilde yer aldığı cameolardır. Daha önceki yazılarımdan birisinde bahsettiğim Thomas Crown Affair'in yeniden çeviriminde ilk filmde başrol oynayan Faye Dunaway, Crown'ın psikiyatristi rolünde görünür. Cameolar dikkatli sinema seyircisi için aynı zamanda bir oyun gibidir, film esnasında bir anlık görünen birisinin hikayeden bağımsız da olsa önemini görebilmek insanı mutlu eder.

Bahsetmek istediğim ikinci terim ise, "MacGuffin". Bu terimi de Alfred Hitchcock sayesinde öğrenmiştim. Kısaca, bir hikayenin akmasını sağlayan ama detaylarını ya da ne olduğunu bilmediğimiz "şey"dir. Örneğin, Kuşlar filminde kuşların neden çıldırdığını ve insanlara saldırdığını bilmeyiz ama hikayenin akmasını sağlayan etken odur. Popüler kültürdeki en ünlü MacGuffin ise sanırım Pulp Fiction'daki içinde ne olduğunu bilmediğimiz çantadır. Daha güzel örnekleri olsa da kolay bilinirlik açısından popüler sinemadan bir örnek daha vermem gerekirse, Görevimiz Tehlike 3'te de "Rabbit's Foot" adı altında ne olduğu asla açıklanmayan bir şeyin peşindedir herkes.

MacGuffin teriminin nereden çıktığı bilinmese de, sinema terminolojisine Hitchcock ile girer. Bir röportajında MacGuffin'in ne olduğunda dair soruyu şöyle açıklar, "İskoçya'da bir tren kompartmanında oturan iki adamdan birisinin kucağında bir çanta varmış. Diğeri içinde olduğunu merak ederek sorunca ilk adam 'MacGuffin var' demiş. İkincisi 'MacGuffin de nedir?' diye tekrar sorunca ilk adam İskoçya'nın dağlarındaki aslanları avlamak için kullanılan bir aparat olduğunu söyler. İkinci adamın kafası karışmıştır, 'İyi ama İskoçya'da aslan yoktur ki' der, ilk adam son sözü söyler'hmm, o zaman çantadaki de MacGuffin değil o halde'. Kısaca MacGuffin'in ne olduğu önemli değildir, sorgulamaya gerek yok, hikayeyi izlemeye devam edin.

Hamlet'ten

Var olmak mı, yok olmak mı, bütün sorun bu!
Düşüncemizin katlanması mı güzel,
Zalim kaderin yumruklarına, oklarına
Yoksa diretip bela denizlerine karşı
Dur, yeter! demesi mi?
.....
Kim dayanabilir zamanın kırbacına?
Zorbanın kahrına, gururunun çiğnenmesine,
Sevgisinin kepaze edilmesine,
Kanunların bu kadar yavaş
Yüzsüzlüğün bu kadar çabuk yürümesine.

Akıllı olmak mı, şanslı olmak mı...

Meriç'in doğumunun ardından ettiğim dualarda sağlıklı olmasından sonra en çok talihli olması konusunda dua ettiğimi farkettim (ukalalık olabilir ama akıl olayını anne ve babasından bir miktar alacaktır herhalde). 32 yıllık hayatımda şansın bir insanın yaşamında ne kadar önemli olduğunu gördüm, ne kadar akıllı ne kadar becerikli olsanız da şans yanınızda değilse bazı şeylere erişmenin ne kadar zor olabileceğini idrak ettim. Yıllar önce Amin Maalouf'un Türkiye'de çok popüler olan Afrikalı Leo'sunda okuduğum ve hiç unutmadığım bir pasajı sizlerle paylaşmak isterim.

"Sen ki bunca kitap okumuşsun, çok uzun zaman önce bir sultanın annesinin oğlu doğduğu zaman ne dediğini biliyor musun? 'Akıllı olman için dua etmiyorum. Akıllı olursan aklını güçlülerin hizmetine verirsin. Talihli olmanı istiyorum ki akıllı insanlar sana hizmet etsinler.'..."

Neden Britanya?

Olimpiyatları izlerken aklıma birşey takıldı, daha önce niye hiç üzerine düşünmemişim bilmiyorum, herhalde öyle gelip öyle gittiği için hiç üzerinde durmamışım. Niye birçok spor organizasyonunda (en basitinden Avrupa ve Dünya Futbol Şampiyonalarında) İngiltere, Galler, İskoçya diye takip ettiğimiz ülkeler iş Olimpiyatlara gelince Büyük Britanya (Great Britain) adı altında toplanıyorlar?

Yazıyı yazıyorum ama aslında cevabı tam olarak bilmiyorum. Çok yüzeysel bir internet araştırmasından anladığım kadarıyla ilk modern olimpiyatlardan (1896) bu yana Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin (IOC) üyesi olarak Büyük Britanya yer alıyor, ama Büyük Britanya FIFA'nın bir üyesi değil. Ülkeler tek tek üye olarak FIFA'da ve UEFA'da yer alıyorlar. Sebep sadece bu mudur tam bilmiyorum eğer daha detaylı bir bilgisi olan varsa bana söylerse yazarım...

Bu arada İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda ayrı ayrı ülkeler ama İngiltere, İskoçya ve Galler'in oluşturduğu bütüne Büyük Britanya (ya da kısaca Britanya) deniyor, bunlara Kuzey İrlanda'nın eklenmesiyle de Birleşik Krallık (tam adıyla United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) adına ulaşıyoruz. Eskiden United Kingdom of Great Britain and Ireland imiş ama İrlanda'nın güneyindeki büyük çoğunluk 1920'lerde bu birliğin parçası olmaktan çıkmak istemiş ve o zamandan beri sadece Kuzey İrlanda Birleşik Krallık'ın bir parçası... Aslında bu adamların tarihi bir ilginç, bu konuda Midget (Murat Yılmaz; bkz. Kardeş Bloglar, Across the Universe) kardeşimiz belki ileride bir yazı yazar. Bana geçen günlerde Britanya'nın tarihi konusunda kitap okumak istediğini söylemişti, böylece ben de onu buradan iteklemiş olayım.

Ağır abiler serisi #2 : Steve McQueen

Ağır abiler serisinin 2. konuğu, daha "cool" nedir, ne demektir bilmezken (ingilizcedeki "cool"a karşılık olarak "ağır" tabirini kullandığımı farketmişsinizdir) hayranı olduğum, çocukluğumun en heyecan verici aktörü Steve McQueen olacak. Yıllar sonra bu kavramı duyduğumda aklıma gelen ilk isimlerden olan McQueen'in Amerika'daki lakabının da "The King of Cool" olduğunu yıllar sonra öğrenecektim.

Dönem olarak benim doğumumdan öncesine denk düşse de (1976'dan sonra sadece 3 filmi var) TRT'nin o zamanlarda tekel olmasına rağmen başarıyla yürüttüğü yayın politikası sayesinde en önemli filmlerini defalarca izleme ve kendisinin farkına varma şansım olmuştu. (Yazarken tekrar aklıma geldi de, TRT özellikle 2.,3,4. kanallarını açtıktan sonra o kanalları çok başarılı değerlendiriyordu, şimdiki gibi gereksiz ve amaçsız değillerdi. Özellikle TRT4'ü gençlik kanalı yaptıkları dönemde harika diziler, komediler, filmler veriyorlardı : en çok hatırladıklarım dizilerden Loose Cannon - Max Monroe, Sonny Spoon; filmlerden Can't Buy me Love, Ferris Bueller's Day Off, Genç Sherlock Holmes)

İlk hatırladığım filmi "The Great Escape"dir, orada canlandırdığı karakter zaten başlı başına sinema tarihinin en ağır karakterlerindendir bence. Çok konuşmaz, hareket adamıdır, asla pes etmez, sakinliğiyle düşmanlarını fazlasıyla sinirlendirir. Sinemaseverlerin gönlünde ilk taht kurduğu film budur sanırım ama yine kalabalık kadrolu Muhteşem Yedili (Magnificent Seven) ve ülkemizde nispeten daha az tanınan ama McQueen'in en hareketli filmi olarak bilinen San Francisco sokaklarındaki unutulmaz araba kovalama sahneleriyle tanınan Bullitt diğer unutlmaz filmleridir. Benim çok sevdiğim diğer bir filmi ise yeniden çevrimi de çok başarılı olan Thomas Crown Affair'dir. Özellikle plajda kullandığı kırmızı sahil arabasını asla unutamam, ayrıca Faye Dunaway'le olan seksi satranç sahnesi ise gerçekten erotizmin iyi kullanımının örneklerindendir. 1999 tarihli yeniden çevirimini daha çok beğensem de (müzik kullanımı, senaryosu, daha hareketli olması) iki filmin sonlarını karşılaştıracak olursak Steve McQueen'li versiyon Pierce Brosnan'lı versiyondan daha güzel, karizmatik ve tutarlıdır. Henüz izlemeyenler için spoiler olabilir, o nedenle bu cümlenin geri kalanını okumasınlar isterlerse; orjinalinin sonunda McQueen kendisini polise ihbar eden Dunaway'i ortada bırakıp ülkeyi terkederken, yeniden çevrim Hollywood'un mutlu son aşkı uğruna Brosnan ile Rene Russo sonunda birleşirler. Halbuki Crown'ın kişiliği, ne kadar güzel, akıllı ve mücadeleci birisi de olsa kendisini ispiyonlayan birisini affedecek bir kişilik değildir.

Ayrılmış bir anne babanın çocuğu olarak kolay bir çocukluk geçirmeyen McQueen annesi ile büyükbabası arasında gidip gelmiş, aylaklık ve serserilikle zaman geçirmiş uzun süre, sonunda da Amerikan ordusuna denizci olarak girmiş ve biraz olsun toparlamış kendisini (tek Oscar adaylığını kazandığı Sand Pebbles'ta da denizci bir askeri canlandırır). Sonrasında 25 yaşındayken New York'ta oyunculuk seçmelerine katılmış ve hızla başarı merdivenini tırmanmaya başlamış. Broadway'de oyunlar, televizyonda ünlü bir western dizisi derken sinemaya atlamış ve efsanenin geri kalanını sinema perdesinde yazmış.

McQueen'in en önemli özelliklerinden birisi oyuncu kimliğinin yanısıra (ya da oyuncu kimliğinden daha çok, bakış açısına göre değişir) yarışçı kimliği de taşımasıdır. Kendisi iflah olmaz bir hız meraklısı, motorsiklet veotomobil yarışçısıdır. Oyunculuk döneminin başında para kazanmak için haftasonları motor yarışlarına katılır ve öyle geçinirmiş. Kariyerinin geri kalan döneminde de bu tutkusundan taviz vermemiş ve bir çok yarışa katılmış, filmlerde tehlikeri sahneleri mümkün olduğunca kendisi canlandırmış (bu nokta da filmi izlemiş olanların aklına hemen The Great Escape'deki unutulmaz dikenli teller üzerinden yapılan motorsikletli atlayış sahnesi gelir ama ne yazık ki o sahneyi yapabilecek olmasına rağmen, sigorta sebepleriyle McQueen'in atlamasına izin verilmez; ama ilginç bir anekdot, zamanında filmlerde dublörlük yapabilecek kadar iyi motosiklet kullanıcıları zor olduğundan, The Great Escape'de McQueen'i motosikletle kovalayan Alman askerlerinden birisini yine McQueen'in kendisini canlandırmıştır). McQueen bu merakı ile ilgili olarak şöyle der : "Yarışlara katılan bir aktör müyüm yoksa aktörlük yapan bir yarışçı mıyım ben de emin değilim."

McQueen hakkında bazı ilginç kısa notlar :

- Bruce Lee'nin tabutunu taşıyanlardan birisiymiş. Bruce Lee ve Chuck Norris McQueen'in oğluna uzakdoğu sporları öğretiyormuş, hatta Norris'i sinemaya yönlendiren de McQueen'in kendisiymiş (yaşasaydı da görseyi ne yaptığını keşke).

- Breakfast at Tiffany's, Ocean's Eleven, Butch Cassidy and Sundance Kid, Apocalypse Now ve Kirli Harry filmlerinde oynama tekliflerini reddetmiş.

- Rambo : İlk Kan için düşünülen ilk isimlerden birisiymiş, hatta kendisi de ilgilenmiş rolle ama hastalığı nedeniyle olmamış (Stallone fenomeni Rocky ile sınırı kalacakmış neredeyse)

- Spielberg "Üçüncü Türle Yakın İlişkiler" için McQueen'i istiyormuş hatta görüşmüşler de ama McQueen bu filmi de reddetmiş. Kişisel görüşüm iyi yaptığı yönünde, sonunda Richard Dreyfuss'un canlandırdığı karaktere o gitmezdi, kafamızdaki imajına ters.

Steve McQueen 50 yaşındayken, 1 sene öncesinde teşhis edilen mide kanserine (denizcilik veya yarışçılık zamanında etkisi altında kalmış olabileceği asbestten kaynaklandığına inanılıyor) alternatif tedavi bulmak amacıyla gittiği Meksika'da hayatını kaybetti. Cesedi yakılarak Pasifik okyanusuna atıldı.

Kısa bir unutulmaz filmler listesi :

- Magnificent Seven

- Thomas Crown Affair

- The Great Escape

- ve Papillion (diğer filmlerde sanki kendisini oynar McQueen, bu filmde ise oyunculuğunu konuşturur)

Eğer hala izlemediyseniz veya aradan uzun zaman geçtiyse The Great Escape'i tekrar izleyin, ben bu haftasonu Meriç izin verirse öyle yapacağım.

Palahniuk'tan yeni bir uyarlama : Choke - Tıkanma

Hürriyet'in bu haftaki Cumartesi ekinde Chuck Palahniuk hayranlarını heyecanlandıracak bir haber gördüm (gerçi olayın geçmişi 3 yıla gidiyormuş ama ben haberi yeni duymuş oldum Hürriyet sayesinde). İsim ilk başta tanıdık gelmediyse "Fight Club"ın yazarı olduğunu hatırlatayım. Yazarın bir kitabı daha sinemaya uyarlanmış ve yakında gösterime çıkıyormuş. Ayrıntı yayınları tarafından "Tıkanma" adı ile Türkçeye kazandırılan orjinal adıyla "Choke" bu seferki uyarlamanın kaynağı.

Çağdaş Amerikan edebiyatının Tom Robbins'le beraber en sevdiğim yazarı olan Chuck Palahniuk'u David Fincher'ın ünlü uyarlamasından sonra tanıdım ve zaman içerisinde geri kalan kitaplarını da okudum. Kitaplarında Dövüş Klübü'nün genel havası olsa da bazı yazarlar gibi başarılı olan bir modelin defalarca taklidini yazmaktan çok yazarın genel stilinin bu olduğunu hissediyorsunuz. Aykırı, dışlanmış değil kendilerini bilerek isteyerek sistemin dışında tutan, tüketim toplumu ile sorunları olan karakterlerle çalışmayı seven Palahniuk'un bu kitabı da gerçekten rahatsız edici, zor ama sürükleyici.

Hazır yukarıda konu açılmışken yıllar önce okuduğum bir gözlemi yazacağım. Dediğim gibi çağdaş Amerikan edebiyatında en beğendiğim yazarlar olan Palahniuk ile Robbins'in ortak özelliklerinden birisi ikisinin de kuzeybatı Amerika (Pacific Northwest) bölgesinden olması; bilenler için o bölge batı Amerika'nın daha güney kesimlerine nazaran daha çok yağış alan bir bölgedir. Örneğin Seattle, düşen yağmur miktarı olarak olmasa bile yağış olan gün sayısı bakımından ABD'nin en çok yağış alan şehridir. Şahsen gittiğim 1 haftalık zaman diliminde de (Mayıs ayıydı) günde en az 1 kez yağmur yağdığına şahit olmuştum. Yanlış bilmiyorsam nasıl Avrupa'da intihar oranının en yüksek olduğu bölge az güneş alan kuzey Avrupa ülkeleri ise ABD'de de Seattle intihar oranının en yüksek olduğu şehir imiş. Yıllar önce okuduğum için gözlemi (yönetmen Peter Greenaway'e ait) birebir kelimelerle dile getiremeyeceğim ama aşağı yukarı şunu diyordu : "İngiltere'de yaşam 10 ay yağışlı ve soğuk hava yüzünden iç mekanlara sıkışır. Bunun sonucu olarak da güneşten fazlasıyla faydalanan Fransa ve İspanya'da görülen resim zenginliği İngiltere'de edebiyat zenginliği olarak yaşanmıştır." Gerçekten de edebiyat ve hatta müzik konusunda İngiltere'nin zenginliği kıta Avrupasında görülmez. Bence bu durumun benzeri ABD'de de gözlemlenebilir. Pacific Northwest bölgesinden önemli yazarlar ve müzisyenler çıkmıştır (yazarlardan ikisini yukarıda belirttim, müzik piyasasından ise Nirvana, Soundgarden, Pearl Jam ve Jimmy Hendrix de bu bölgeden çıkmadır).

Dövüş Klübü'nün başarısından sonra yazarın diğer kitaplarının da hızla filme çekileceğini düşünmüştüm ama kitapların dili, içeriği, ağırlığı film uyarlamalarını (en azından hakkıyla) zorlaştırıyordu. Tıkanma'nın filme çekilmiş olması ise biraz ilginç çünkü bu kitap diğerlerine nazaran biraz daha hastalıklı bir kitap, eğer sadece anafikri alıp üzerine film inşa ettilerse üzücü olur ama birebir uyarlaması da perdelerde kolay kolay gösterilemez. Kitap çok kısaca, seks bağımlısı bir adamın geçinmek için düzgün restoranlarda boğazına birşey kaçmış gibi yaparak oradaki insanlardan birisinin kendisine yardım etmesini ve o kişinin kendisini kahraman gibi hissetmesini sağlayarak zamanla o kişiyi maddi açıdan sömürmesini anlatıyor. Tabii ki bu sadece hikaye katmanlarından bir tanesi, kitabın en önemli katmanı ise kahramanımızın (!) bakmakla yükümlü olduğu huzurevindeki annesiyle olan ilişkisi.

Filmi Cnbc-e'de "The New Adventures of Old Christine" adlı dizide Christine'in boşandığı eşi rölünde izlediğimiz aktör, yazar, yeni-yönetmen Clark Gregg çekmiş. Başrolde de Sam Rockwell ve Anjelica Huston var. Filme karşı önyargılı olmamak için internetten eleştirilerini okumadım, bekleyip göreceğiz, sürpriz olsun. Beklenti olmaksızın gidince belki daha çok beğenirim. (Gerçi yazdıktan sonra tekrar düşündüm de Türkiye'de gösterime girer mi acaba... neyse olmadı netten indiririz, yaşasın illegalite :))